Trang chủ / Thông tin y học

Tế bào gốc phôi là gì? Đặc tính, chức năng, tiềm năng của tế bào gốc phôi

Tế bào gốc phôi là tế bào gốc vạn năng được phân lập từ phôi nang. Tế bào gốc phôi có khả năng biệt hóa thành tất cả các loại tế bào thuộc ba lớp mầm phôi, tạo nên các mô cơ quan trong cơ thể và phát triển hình thành thai nhi. Vậy tế bào gốc phôi là gì và được ứng dụng như thế nào trong lĩnh vực nghiên cứu và y sinh học tái tạo? Hãy cùng Premium Therapy tìm hiểu qua bài viết này ngay nhé!

Tế bào gốc phôi là gì?

Tế bào gốc phôi là tế bào gốc vạn năng được phân lập từ khối lượng tế bào bên trong của phôi trong giai đoạn phôi nang [1].

Tế bào gốc phôi thai có tiềm năng biệt hóa vô hạn thành bất kỳ loại tế bào nào của cơ thể – tế bào thần kinh, tế bào gan, tế bào cơ tim,… và phát triển hình thành thai nhi [1, 2, 3].

Nhờ khả năng phân chia và biệt hóa đa dạng, tế bào gốc phôi có tiềm năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực y học – nghiên cứu sinh học phát triển, kỹ nghệ mô và sàng lọc thuốc [4].

Tế bào gốc phôi là gì?

Những đặc tính của tế bào gốc phôi

Tế bào gốc phôi từ người được nuôi cấy thành công trong phòng thí nghiệm lần đầu vào năm 1998 và mang nhiều đặc tính sinh học nổi bật như [5]:

Khả năng biệt hóa vạn năng

Tế bào gốc phôi thai có khả năng biệt hóa thành toàn bộ các tế bào thuộc ba lớp mầm phôi – hình thành nên các hệ cơ quan trong cơ thể [6]:

  • Biệt hóa thành các tế bào lớp nội bì: các tế bào hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, hệ bài tiết và các tuyến nội tiết [7].
  • Biệt hóa thành các tế bào lớp trung bì: các tế bào mô liên kết – sụn, xương, máu, mỡ – thận, dây sống, cơ thân,… [7].
  • Biệt hóa thành các tế bào lớp ngoại bì: các tế bào hệ thần kinh – tế bào thần kinh cảm giác, tế bào tủy thượng thận, tế bào thần kinh đệm – tế bào da,… [7].

Tự làm mới và duy trì sự toàn vẹn gene

Khác với các tế bào sinh dưỡng, các tế bào gốc phôi vừa có khả năng biệt hóa vừa có khả năng tự làm mới không giới hạn và duy trì sự toàn vẹn gene [4].

  • Các tế bào gốc phôi có thể tăng sinh 300 – 400 chu kỳ và duy trì bộ nhiễm sắc thể ổn định sau hơn 2 năm [4].
  • Tế bào gốc phôi thai có cơ chế riêng trong duy trì sự toàn vẹn bộ gene. Các chất điều hòa phospho liên quan đến duy trì khả năng biệt hoá và sự toàn vẹn gene của tế bào gốc phôi gồm Aurka, Bub1b, Chek1, Ppm1g và Ppp2r1b [8].
  • Các chất này có khả năng kiểm soát sự phosphoryl hóa của phân tử p53, duy trì quá trình tự làm mới và đảm bảo sự toàn vẹn bộ gene của tế bào gốc phôi [8]. Sự bất hoạt các chất điều hòa này có khả năng dẫn đến quá trình sửa chữa DNA không hiệu quả, làm rối loạn quá trình hình thành thoi vô sắc bình thường trong quá trình phân bào – tăng nguy cơ xuất hiện đột biến [8].

Những đặc tính của tế bào gốc phôi

Chức năng của tế bào gốc phôi

Hình thành mô

Tế bào gốc phôi được tách chiết từ các tế bào phôi thai bên trong phôi nang trong giai đoạn từ ngày 4 đến ngày 7 của quá trình hình thành phôi [4]. Tế bào gốc phôi là tế bào gốc vạn năng chịu trách nhiệm biệt hóa thành tất cả loại tế bào trong cơ thể có nguồn gốc từ ba lớp mầm phôi và hình thành thai nhi. Do đó, đây được xem là nguồn tế bào gốc vạn năng sản sinh ra toàn bộ dòng tế bào trong cơ thể. Các tế bào được sản sinh chịu trách nhiệm biệt hóa và chuyên hóa hình thành mô và hệ cơ quan, tham gia thực hiện chức năng và duy trì sự sống.

Tiềm năng ứng dụng của tế bào gốc phôi trong y học

Các ứng dụng tiềm năng của tế bào gốc phôi trong y học gồm nghiên cứu y học – đặc biệt là nghiên cứu sự phát triển phôi thai, các chiến lược thay thế tế bào – thay thế cơ quan bị tổn thương và thử nghiệm thuốc:

Phục vụ cho nghiên cứu y học

Tế bào gốc phôi thai người được phân lập từ nhóm tế bào bên trong phôi ở giai đoạn phôi nang trước khi làm tổ [4]. Tế bào gốc phôi có khả năng biệt hóa hình thành các loại tế bào thuộc ba lớp mầm phôi trong điều kiện in vitro và in vivo [9]. Thông qua đó, tế bào gốc phôi mở đường cho những hiểu biết về phôi người ở giai đoạn sớm [9].

Thay thế cơ quan tổn thương

Một trong những tiềm năng nổi bật của tế bào gốc phôi thai là ứng dụng trong kỹ nghệ mô. Tế bào gốc phôi được ứng dụng trong nghiên cứu tái tạo tế bào – phát triển các mô cơ quan bên ngoài cơ thể và sử dụng trong cấy ghép thay thế các cơ quan tổn thương.

Thử nghiệm thuốc mới

Nhờ tiềm năng biệt hoá đa dạng và khả năng phân chia cao, tế bào gốc phôi là một trong những mô hình tế bào gốc nổi bật cho nghiên cứu phát triển và sàng lọc thuốc [10].

Chức năng của tế bào gốc phôi

Những thách thức và nguy cơ khi ứng dụng tế bào gốc phôi

Tuy nhiên, các nghiên cứu về tế bào gốc phôi thai bị giới hạn do các thách thức về vấn đề đạo lý và nguy cơ hình thành khối u:

Những lo ngại về đạo lý

Quá trình phân lập tế bào gốc phôi thai ở giai đoạn phôi nang có khả năng làm ảnh hưởng đến sự sống và khiến phôi không còn phù hợp di chuyển đến tử cung [11].

Bên cạnh đó, các tế bào gốc phôi thai người được phân lập từ nhóm tế bào trong phôi (ICM) hình thành từ 4 đến 5 ngày sau khi nuôi cấy phôi nhờ thụ tinh trong ống nghiệm cũng làm nảy sinh lo ngại về tước đi sự sống có thể được hình thành từ phôi [11].

Nguy cơ hình thành khối u

Bên cạnh lo ngại về mặt đạo lý, tính an toàn và nguy cơ hình thành khối u cũng là một trong những rào cản chính trong nghiên cứu các liệu pháp ứng dụng tế bào gốc phôi [9]. Các tế bào gốc được hình thành từ tế bào gốc phôi chưa hoàn toàn biệt hóa làm dấy lên lo ngại về khả năng phát triển tạo khối u.

Tổng kết

Dù sở hữu tính năng biệt hóa đa dạng, khả năng tự làm mới không giới hạn và gần như không lão hóa trong quá trình nuôi cấy, các nghiên cứu và ứng dụng sử dụng tế bào gốc phôi trong y sinh học tái tạo vẫn còn bị giới hạn do những lo ngại về vấn đề đạo lý và nguy cơ hình thành khối u do các tế bào gốc phôi chưa biệt hóa hoàn toàn trước khi đưa vào sử dụng.

Premium Therapy – đại diện các Trung tâm trị liệu & Bệnh viện uy tín hàng đầu CHLB Đức tại Đông Dương. Nếu quý khách hàng có nhu cầu tìm hiểu thêm về liệu pháp tế bào gốc hay các dịch vụ trị liệu y tế cao cấp tại CHLB Đức, vui lòng liên hệ Hotline 09 119 10 119 hoặc đăng ký tại đây để được hỗ trợ chi tiết nhất.

CÔNG TY CP PREMIUM THERAPY – Đại diện các Trung tâm trị liệu & Bệnh viện uy tín hàng đầu CHLB Đức tại Đông Dương:

Nguồn tham khảo

  1. Embryonic Stem Cell—An overview | ScienceDirect Topics. (n.d.). Retrieved September 15, 2025, from https://www.sciencedirect.com/topics/immunology-and-microbiology/embryonic-stem-cell
  2. Inner Cell Mass—An overview | ScienceDirect Topics. (n.d.). Retrieved September 15, 2025, from https://www.sciencedirect.com/topics/biochemistry-genetics-and-molecular-biology/inner-cell-mass
  3. Evans, M. J., & Kaufman, M. H. (1981). Establishment in culture of pluripotential cells from mouse embryos. Nature, 292(5819), 154–156. https://doi.org/10.1038/292154a0
  4. Research, N. R. C. (US) and I. of M. (US) C. on the B. and B. A. of S. C. (2002). Embryonic Stem Cells. In Stem Cells and the Future of Regenerative Medicine. National Academies Press (US). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK223690/
  5. Thomson, J. A., Itskovitz-Eldor, J., Shapiro, S. S., Waknitz, M. A., Swiergiel, J. J., Marshall, V. S., & Jones, J. M. (1998). Embryonic stem cell lines derived from human blastocysts. Science (New York, N.Y.), 282(5391), 1145–1147. https://doi.org/10.1126/science.282.5391.1145
  6. Altuntaş, E., Gözütok, K., & Özkan, B. (2020). Nanoengineering of stem cells for neural regenerative medicine. In Neural Regenerative Nanomedicine (pp. 159-211). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-820223-4.00006-1
  7. Kiecker, C., Bates, T., & Bell, E. (2016). Molecular specification of germ layers in vertebrate embryos. Cellular and molecular life sciences : CMLS, 73(5), 923–947. https://doi.org/10.1007/s00018-015-2092-y
  8. Su, J., Zhu, D., Huo, Z., Gingold, J. A., Ang, Y.-S., Tu, J., Zhou, R., Lin, Y., Luo, H., Yang, H., Zhao, R., Schaniel, C., Moore, K. A., Lemischka, I. R., & Lee, D.-F. (2019). Genomic Integrity Safeguards Self-Renewal in Embryonic Stem Cells. Cell Reports, 28(6), 1400-1409.e4. https://doi.org/10.1016/j.celrep.2019.07.011
  9. Volarevic, V., Markovic, B. S., Gazdic, M., Volarevic, A., Jovicic, N., Arsenijevic, N., Armstrong, L., Djonov, V., Lako, M., & Stojkovic, M. (2018). Ethical and Safety Issues of Stem Cell-Based Therapy. International journal of medical sciences, 15(1), 36–45. https://doi.org/10.7150/ijms.21666
  10. Bai, X. (2020). Stem Cell-Based Disease Modeling and Cell Therapy. Cells, 9(10), 2193. https://doi.org/10.3390/cells9102193
  11. Sills, E. S., Takeuchi, T., Tanaka, N., Neri, Q. V., & Palermo, G. D. (2005). Identification and isolation of embryonic stem cells in reproductive endocrinology: Theoretical protocols for conservation of human embryos derived from in vitro fertilization. Theoretical Biology and Medical Modelling, 2(1), 25. https://doi.org/10.1186/1742-4682-2-25

M.Sc Đàm Trang

Tôi là CEO của Premium Therapy, với hơn 11 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế. Tốt nghiệp Thạc sĩ Khoa học Sinh học tại Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM, tôi cũng sở hữu các chứng chỉ quốc tế về Đa dạng sinh học (CNRS – Pháp) và Sinh học phân tử (ĐH Tsukuba – Nhật Bản). Sau 2 năm nghiên cứu tại Viện Sinh học Nhiệt đới ITB, tôi chuyên sâu vào lĩnh vực Y tế bào gốc và đã tham gia nhiều dự án nghiên cứu khoa học. Với sứ mệnh mang đến giải pháp y tế bền vững và hiệu quả, tôi luôn chia sẻ kiến thức của mình để cải thiện sức khỏe cộng đồng.

Xem thêm