Trang chủ / Thông tin y học
Ung thư là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu, nhưng điều quan trọng là không phải tất cả các trường hợp ung thư đều có chung một tiên lượng. Chính vì vậy, tầm soát ung thư ngày càng được xem là một trụ cột quan trọng của y học dự phòng hiện đại, hướng đến phát hiện bệnh trước khi triệu chứng xuất hiện. Việc hiểu đúng tầm soát ung thư là gì, khi nào nên thực hiện, cần chuẩn bị ra sao và những lưu ý quan trọng trong quá trình tầm soát sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, thay vì chỉ can thiệp khi bệnh đã tiến triển.
Theo World Health Organization (WHO), tầm soát ung thư là việc áp dụng các xét nghiệm hoặc thủ thuật y khoa trên những người chưa có triệu chứng lâm sàng, nhằm phát hiện sớm ung thư hoặc các tổn thương tiền ung thư. Điểm cốt lõi của tầm soát là hướng đến nhóm người được xem là khỏe mạnh nhưng có nguy cơ, với mục tiêu phát hiện bệnh trước khi các dấu hiệu lâm sàng xuất hiện.
Theo National Cancer Institute (NCI), tầm soát khác với chẩn đoán sớm ở chỗ chẩn đoán được thực hiện khi bệnh nhân đã có triệu chứng, trong khi tầm soát nhắm đến việc phát hiện bệnh ở giai đoạn tiền lâm sàng. Một số phương pháp tầm soát đã được chứng minh hiệu quả, chẳng hạn như chụp X-quang tuyến vú (mammography) có thể phát hiện ung thư vú khi khối u còn rất nhỏ và chưa thể sờ thấy, hoặc nội soi đại tràng có thể phát hiện và loại bỏ các polyp tiền ung thư trước khi tiến triển thành ung thư xâm lấn.
Việc tầm soát ung thư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm thường đi kèm với hiệu quả điều trị cao hơn. Theo American Cancer Society, ung thư được phát hiện ở giai đoạn sớm hoặc tiền ung thư thường dễ điều trị hơn, ít xâm lấn hơn và có tiên lượng sống còn tốt hơn so với ung thư phát hiện ở giai đoạn muộn. Ngoài ra, tầm soát còn cho phép can thiệp sớm nhằm ngăn chặn quá trình tiến triển của bệnh, ví dụ như cắt bỏ các tổn thương tiền ung thư.
Các phân tích dịch tễ học quy mô lớn do American Cancer Society và Centers for Disease Control and Prevention (CDC) công bố cho thấy, các chương trình tầm soát ung thư vú, cổ tử cung và đại trực tràng đã góp phần làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong do các loại ung thư này ở cấp độ cộng đồng. Ngược lại, theo WHO, khi ung thư chỉ được phát hiện sau khi đã xuất hiện triệu chứng, bệnh thường đã ở giai đoạn tiến triển, việc điều trị trở nên phức tạp hơn và tiên lượng kém hơn. Do đó, tầm soát ung thư được xem là một biện pháp dự phòng chủ động, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng thông qua phát hiện sớm khi ung thư còn có thể kiểm soát hiệu quả nhất.
Theo Mayo Clinic, phần lớn các xét nghiệm tầm soát ung thư không yêu cầu người bệnh phải nhịn ăn hoàn toàn trước khi thực hiện. Nhiều xét nghiệm hình ảnh và xét nghiệm tế bào học thường quy, như chụp nhũ ảnh, siêu âm, chụp CT liều thấp hoặc xét nghiệm Pap smear, không bị ảnh hưởng bởi việc ăn uống trước đó.
Tuy nhiên, theo National Institutes of Health (NIH), một số thủ thuật tầm soát đặc thù có thể đòi hỏi chuẩn bị riêng. Điển hình là nội soi đại tràng trong tầm soát ung thư đại trực tràng, trong đó người bệnh thường phải tuân thủ chế độ ăn đặc biệt trước thủ thuật, bao gồm ngừng ăn thức ăn đặc, chỉ sử dụng dịch trong và dùng thuốc làm sạch ruột để đảm bảo quan sát niêm mạc đại tràng một cách tối ưu.
Ngoài ra, theo American Cancer Society, một số xét nghiệm máu trong các gói tầm soát tổng quát, chẳng hạn như xét nghiệm đường huyết hoặc mỡ máu, có thể yêu cầu nhịn đói từ 8–12 giờ để đảm bảo độ chính xác. Ngược lại, đa số các xét nghiệm dấu ấn ung thư (tumor markers) không yêu cầu nhịn ăn. Vì vậy, việc có cần nhịn ăn hay không phụ thuộc chủ yếu vào loại xét nghiệm cụ thể, và người được tầm soát nên tuân thủ đúng hướng dẫn của cơ sở y tế.
Theo World Health Organization, tầm soát ung thư chỉ mang lại lợi ích tối đa khi được thực hiện đúng đối tượng, đúng phương pháp và đúng thời điểm. Do đó, người dân nên trao đổi với bác sĩ để xác định các xét nghiệm tầm soát phù hợp dựa trên tuổi, giới tính và yếu tố nguy cơ cá nhân.
Theo American Cancer Society, mỗi xét nghiệm tầm soát đều có yêu cầu chuẩn bị riêng nhằm đảm bảo kết quả chính xác. Ví dụ, trước khi chụp nhũ ảnh, người bệnh được khuyến cáo không sử dụng kem, phấn hoặc chất khử mùi ở vùng ngực và nách; trước khi thực hiện Pap smear, nên tránh quan hệ tình dục hoặc sử dụng thuốc đặt âm đạo trong vài ngày; và trước khi nội soi đại tràng, cần tuân thủ nghiêm ngặt chế độ làm sạch ruột.
Việc cung cấp đầy đủ thông tin y tế cũng được National Cancer Institute nhấn mạnh là yếu tố quan trọng. Các thông tin về tiền sử bệnh cá nhân, tiền sử ung thư trong gia đình, các lần tầm soát trước đó hoặc các can thiệp y khoa đã thực hiện sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác nguy cơ và lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp hơn.
Bên cạnh đó, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) khuyến cáo người đi tầm soát nên giữ tâm lý bình tĩnh và hợp tác, bởi đa số các xét nghiệm tầm soát diễn ra nhanh chóng và ít gây khó chịu. Trong trường hợp cần gây mê hoặc an thần, chẳng hạn như khi nội soi đại tràng, người bệnh nên sắp xếp người thân hỗ trợ đưa đón và tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn an toàn sau thủ thuật.
Nếu bạn đang còn băn khoăn về tầm soát ung thư bao nhiêu tiền? Nên tầm soát ung thư ở đâu? Tầm soát ung thư nên làm gì cho an toàn hiệu quả?
Tại Premium Therapy, chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn thông tin và hỗ trợ định hướng về tầm soát ung thư nhằm giúp người có nhu cầu và gia đình hiểu rõ hơn về khái niệm tầm soát ung thư, quy trình tiếp cận, các điều kiện y tế – hành chính cơ bản cũng như hệ thống chăm sóc sức khỏe liên quan. Dịch vụ mang tính chất cung cấp thông tin, hỗ trợ định hướng và kết nối ban đầu, không thay thế cho tư vấn y khoa, chẩn đoán hay quyết định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định liên quan đến việc thực hiện tầm soát, đánh giá kết quả hoặc can thiệp y tế đều được đưa ra trên cơ sở đánh giá chuyên môn độc lập từ các cơ sở y tế có thẩm quyền.
Tầm soát ung thư đã và đang chứng tỏ giá trị to lớn trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Thông qua việc phát hiện sớm những tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn đầu, tầm soát giúp tăng khả năng chữa khỏi, giảm tỷ lệ tử vong và giảm chi phí điều trị lâu dài cho người bệnh. Các tổ chức y tế lớn như WHO, CDC và American Cancer Society đều khuyến cáo người dân tham gia tầm soát định kỳ những loại ung thư phổ biến phù hợp với lứa tuổi và giới tính, như một phần của chăm sóc sức khỏe dự phòng chủ động. Có thể nói, “phát hiện sớm là chìa khóa để chiến thắng ung thư” – việc chủ động tầm soát giúp chúng ta đi trước một bước, nắm bắt cơ hội điều trị bệnh hiệu quả nhất khi ung thư còn ở giai đoạn rất sớm. Hãy coi tầm soát ung thư như một thói quen chăm sóc sức khỏe định kỳ, bên cạnh lối sống lành mạnh, để bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ ung thư.
Theo American Cancer Society, hiện chỉ một số ung thư phổ biến đã được chứng minh lợi ích khi tầm soát định kỳ, bao gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư đại trực tràng và ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao. Độ tuổi và phương pháp tầm soát cụ thể có thể khác nhau giữa các quốc gia và nhóm nguy cơ, do đó cần tham khảo hướng dẫn cập nhật và ý kiến bác sĩ.
Theo National Cancer Institute, tầm soát có thể đi kèm một số hạn chế như dương tính giả, âm tính giả hoặc nguy cơ chẩn đoán quá mức. Tuy nhiên, khi được thực hiện đúng chỉ định, lợi ích của tầm soát nhìn chung vượt trội so với các rủi ro tiềm ẩn.
Không hẳn. Kết quả tầm soát “dương tính” hoặc bất thường chưa đồng nghĩa với chẩn đoán ung thư – nó chỉ báo hiệu rằng cần làm thêm xét nghiệm chuyên sâu để kiểm tra chính xác hơn. Thực tế, nhiều trường hợp tầm soát dương tính sau đó được kiểm tra lại hóa ra không phải ung thư (ví dụ hình ảnh bất thường trên nhũ ảnh có thể chỉ là u lành tính). Đa số các kết quả Pap smear bất thường cũng không phải ung thư, có thể do nhiễm HPV hoặc thay đổi lành tính và sẽ cần theo dõi thêm. Do đó, nếu nhận được kết quả tầm soát dương tính, bạn không nên quá hoảng sợ hay mất tinh thần. Bác sĩ sẽ tư vấn bạn làm các xét nghiệm chẩn đoán xác định (như sinh thiết, chụp cắt lớp, xét nghiệm máu chuyên biệt…) để xác minh có ung thư hay không. Chỉ sau khi có kết quả chẩn đoán sau cùng, bác sĩ mới kết luận bạn có mắc ung thư hay không và cần phác đồ điều trị gì. Tóm lại, kết quả tầm soát bất thường chỉ là bước sàng lọc ban đầu, cần được đánh giá tiếp; nhiều người trong số này rốt cuộc không bị ung thư mà chỉ phát hiện tổn thương lành tính hoặc tiền ung thư có thể xử lý triệt để.
Có. Tầm soát nhắm đến những người cảm thấy khỏe mạnh và không có triệu chứng, bởi vì ở giai đoạn sớm, ung thư thường không biểu hiện gì đặc biệt. Bạn không cần phải có triệu chứng hay tiền sử gia đình mới đi tầm soát – thực tế, phần lớn các trường hợp ung thư xảy ra ở những người không có tiền sử gia đình mắc bệnh. Đừng để sự khỏe mạnh hiện tại làm bạn chủ quan, vì ung thư có thể âm thầm phát triển. Khi triệu chứng xuất hiện rõ ràng thì thường bệnh đã ở giai đoạn tiến triển hơn. Tầm soát định kỳ theo độ tuổi khuyến cáo là cần thiết cho mọi người, ngay cả khi bạn cảm thấy hoàn toàn bình thường. Nhờ tầm soát, nhiều trường hợp ung thư đã được phát hiện rất sớm, khi còn dễ chữa. Do vậy, dù không có yếu tố nguy cơ đặc biệt, bạn vẫn nên chủ động tầm soát các ung thư phổ biến đúng lịch (Ví dụ: Nữ giới tầm soát cổ tử cung, vú; cả nam và nữ tầm soát đại trực tràng,…) theo tư vấn của bác sĩ. Điều này giống như việc kiểm tra sức khỏe định kỳ – là một phần quan trọng để duy trì sức khỏe và phát hiện sớm nguy cơ, ngay cả khi bạn nghĩ rằng mình hoàn toàn khỏe mạnh.
Premium Therapy – đại diện các Trung tâm trị liệu & Bệnh viện uy tín hàng đầu CHLB Đức tại Đông Dương. Nếu quý khách hàng có nhu cầu tìm hiểu thêm về liệu pháp tế bào gốc hay các dịch vụ trị liệu y tế cao cấp tại CHLB Đức, vui lòng liên hệ Hotline 09 119 10 119 hoặc đăng ký tại đây để được hỗ trợ chi tiết nhất.
CÔNG TY CP PREMIUM THERAPY – Đại diện các Trung tâm trị liệu & Bệnh viện uy tín hàng đầu CHLB Đức tại Đông Dương:
Nguồn tham khảo
https://www.cdc.gov/cancer/prevention/screening.html#:~:text=Other%20types%20of%20cancer
M.Sc Đàm Trang
Tôi là CEO của Premium Therapy, với hơn 11 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế. Tốt nghiệp Thạc sĩ Khoa học Sinh học tại Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM, tôi cũng sở hữu các chứng chỉ quốc tế về Đa dạng sinh học (CNRS – Pháp) và Sinh học phân tử (ĐH Tsukuba – Nhật Bản). Sau 2 năm nghiên cứu tại Viện Sinh học Nhiệt đới ITB, tôi chuyên sâu vào lĩnh vực Y tế bào gốc và đã tham gia nhiều dự án nghiên cứu khoa học. Với sứ mệnh mang đến giải pháp y tế bền vững và hiệu quả, tôi luôn chia sẻ kiến thức của mình để cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Xem thêm
Hãy gửi câu hỏi hoặc các thắc mắc của Quý khách hàng, Premium Therapy sẽ trả lời trong thời gian sớm nhất
