Trang chủ / Thông tin y học
Telomerase là enzyme giúp kéo dài đầu mút nhiễm sắc thể. Sau mỗi lần phân bào, đầu mút sẽ ngắn dần, đoạn đầu mút này gọi là telomere. Việc ngắn dần của telomere và sự hoạt động bất thường của telomerase có liên quan mật thiết đến quá trình lão hoá và một số bệnh lý khác ở người. Việc tăng hoạt động của telomerase có thể là một trong những liệu pháp tiềm năng để làm chậm quá trình lão hoá và cải thiện sức khỏe.
Telomere là những đoạn DNA tạo thành các mũ bảo vệ ở đầu các nhiễm sắc thể.
Mỗi lần tế bào phân chia, nhiễm sắc thể trở nên ngắn hơn. Đoạn DNA thiết yếu cho sự sống sẽ ngắn lại sau mỗi lần phân chia tế bào. Nếu không có telomere, các đầu của nhiễm sắc thể có thể bắt đầu hợp nhất với nhau, gây tổn hại cho DNA và gây chết tế bào, hoặc gây rối loạn chức năng và ung thư. Vì DNA bị đứt gãy, tế bào cần có khả năng cảm nhận và sửa chữa tổn thương này. Nếu nhiễm sắc thể không có telomere, chúng sẽ trông giống như DNA bị đứt gãy và tế bào sẽ cố gắng sửa chữa một cách không cần thiết. Điều này cũng sẽ khiến tế bào ngừng phân chia và sau đó là chết tế bào.
Telomere ảnh hưởng đến quá trình lão hóa của tế bào. Khi chúng mất đi một số lượng base nhất định và trở nên quá ngắn, tế bào không còn khả năng phân chia và nhân lên nữa. Việc ngừng hoạt động hoặc lão hóa này dẫn đến chết tế bào (apoptosis), và sự ngắn lại của telomere có liên quan đến lão hóa, ung thư và tăng khả năng tử vong. Vì mọi cơ quan và mô trong cơ thể đều được cấu tạo từ tế bào, telomere rất quan trọng để duy trì sự sống. Sự ngắn lại của telomere có liên quan đến mọi khía cạnh của quá trình lão hóa và biểu thị tuổi sinh học của một người chứ không phải tuổi theo thời gian.
Ở những tế bào trẻ hơn, một enzyme gọi là telomerase ngăn ngừa telomere mất quá nhiều base bằng cách thêm đoạn lặp TTAGGG vào đầu nhiễm sắc thể. Tuy nhiên, khi tế bào phân chia liên tục, telomerase trở nên kém hiệu quả hơn trong việc theo kịp số lượng base cần bổ sung và telomere bắt đầu ngắn lại khi tế bào già đi.
Telomerase được tìm thấy với nồng độ cao trong các tế bào phân chia nhanh như tế bào mầm (tinh trùng và trứng) và tế bào gốc, nơi nó duy trì độ dài telomere và do đó là DNA sau khi nhân đôi. Do đó, độ dài telomere được giữ nguyên hoặc thậm chí kéo dài trong các tế bào này, nghĩa là chúng không bị lão hóa. Ngược lại, telomerase chỉ hiện diện ở nồng độ rất thấp trong các tế bào soma (phần còn lại của các tế bào trong cơ thể chúng ta), nghĩa là các tế bào này lão hóa và kém chức năng hơn theo thời gian. Telomerase cũng hiện diện ở nồng độ cao trong các tế bào ung thư, cho phép chúng sống sót và tiếp tục nhân lên. Nếu hoạt động của telomerase có thể bị ức chế trong các tế bào này, thì sự ngắn lại của telomere cuối cùng sẽ ngăn chúng phân chia thành công và hình thành khối u.
Tế bào gốc là những tế bào chưa chuyên biệt, có khả năng biệt hóa thành bất kỳ loại tế bào soma nào (tế bào cơ thể không phải tế bào sinh sản). Chúng cũng có khả năng tự đổi mới thông qua quá trình phân chia tế bào để tạo ra nhiều tế bào gốc cùng loại. Ở một số cơ quan như tủy xương, chúng phân chia nhanh chóng để thay thế mô bị tổn thương, nhưng ở các cơ quan khác như tim, chúng chỉ phân chia trong những điều kiện nhất định.
Khi một người già đi, số lượng tế bào gốc giảm đi và chúng sản xuất ít tế bào soma mới hơn, khiến các cơ quan bị thoái hóa.
Tế bào gốc có những cách nhất định để duy trì độ dài telomere nhằm kéo dài tuổi thọ. Những cách này bao gồm điều hòa bởi protein liên kết telomere, DNA duplicase và telomerase. Telomerase là yếu tố điều hòa quan trọng nhất của độ dài telomere, giúp bù đắp hoặc trì hoãn sự ngắn lại của telomere trong quá trình phân chia tế bào, từ đó duy trì tính toàn vẹn của bộ gen. Telomerase được biểu hiện mạnh mẽ trong các tế bào trong quá trình phát triển phôi và sau đó giảm dần vài tuần sau khi sinh, ngoại trừ tế bào gốc và các tế bào tái tạo nhanh như tiểu cầu và tế bào lympho.
Trong invitro, lý do chính khiến quá trình nhân lên, tự làm mới và mở rộng tế bào gốc bị hạn chế là do mất telomerase và những thay đổi trong biểu hiện của nó. Khi lĩnh vực kỹ thuật mô phát triển, các nhà nghiên cứu đang tập trung vào việc kích thích tế bào gốc biệt hóa thành nhiều dòng tế bào khác nhau, vì vậy việc kích thích hoặc tăng cường biểu hiện telomerase là rất quan trọng đối với nghiên cứu này.
Ung thư được đặc trưng bởi sự phân chia tế bào nhanh chóng và không kiểm soát, điều này được hỗ trợ bởi telomerase hoạt động mạnh mẽ trong tế bào ung thư, giúp phục hồi và kéo dài bất kỳ telomere nào bị hư hỏng hoặc ngắn lại. Telomerase cho phép tế bào ung thư phát triển nhanh chóng và nhân lên vô thời hạn bằng cách duy trì độ dài của telomere.
Nếu không có telomerase, tế bào ung thư sẽ bị bất hoạt, ngừng phân chia và cuối cùng trải qua quá trình apoptosis. Do đó, telomere và telomerase rất được quan tâm đối với các nhà nghiên cứu muốn phát triển các liệu pháp điều trị ung thư mới. Các tác nhân có thể ức chế telomerase hoặc tiêu diệt các tế bào sản xuất enzyme này có khả năng vô hiệu hóa tế bào ung thư và ngăn chặn sự tăng sinh của chúng. Tuy nhiên, việc ức chế hoạt động của telomerase có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các tế bào phụ thuộc vào enzyme như tinh trùng, trứng và tế bào miễn dịch, có khả năng gây ra các vấn đề về khả năng sinh sản và phản ứng miễn dịch với nhiễm trùng.
Tuy nhiên, telomerase chỉ hoạt động ở mức rất thấp hoặc hoàn toàn vắng mặt trong các tế bào soma, nên phần lớn sẽ không bị ảnh hưởng bởi các liệu pháp này. Các nhà nghiên cứu hy vọng điều này sẽ giúp bệnh nhân ung thư gặp ít tác dụng phụ hơn với loại liệu pháp này, so với các liệu pháp hiện có. Sinh học của telomere đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu ung thư, khi các nhà khoa học muốn tìm hiểu cách tốt nhất để sử dụng những cấu trúc này nhằm cải tiến liệu pháp điều trị.
Telomere là cấu trúc ở cuối nhiễm sắc thể và ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy chiều dài của telomere giảm dần theo tuổi tác – một sự thay đổi mà các nhà khoa học hiện nay coi là dấu hiệu của quá trình lão hóa. Để duy trì độ dài telomere phù hợp nên:
Các nghiên cứu về telomere, telomerase và sự ảnh hưởng của chúng đến ung thư, sự lão hoá đang được nghiên cứu rộng rãi để có thể tìm ra được phương pháp điều trị ung thư và lão hoá một cách hiệu quả. Nhiều nghiên cứu về các hoạt chất tự nhiên có thể ức chế telomerase trong ung thư đã được công bố như polyphenol, terpenoid, xanthone. Axit oleic là một axit béo không bão hòa đơn có trong cả dầu thực vật và động vật. Nó được phân loại là omega-9 và đã được chứng minh là ức chế telomerase ở người. Các vi sinh vật được gọi là Actinomycetes spp. có các vòng benzofuran và benzodipyrane, có đặc tính ức chế telomerase.
Hiện nay, nhờ sự phát triển của khoa học y sinh hiện đại thì các biện pháp hỗ trợ chống lão hoá tiên tiến đã được ứng dụng để hạn chế sự ngắn dần của telomere, giúp làm chậm quá trình lão hoá như công nghệ liệu pháp Epinative. Công nghệ liệu pháp Epinativ giúp kích hoạt enzyme telomerase và kéo dài telomere, mang lại sức khỏe vượt trội và chống lão hóa hiệu quả. Epinativ với thành phần bao gồm tetrapeptide và các axit amin quý giá như aspartic acid, glycine, glutamic acid, và L-alanine, Epinativ giúp cải thiện đáng kể tuổi thọ sinh học, trẻ hóa và tăng cường sức khỏe cho con người. Premium Therapy là đại diện hợp pháp duy nhất tại Việt Nam của Viện trị liệu y học tái tạo và nội tiết Duale Medizin tư vấn và cung cấp Liệu pháp Epinativ – giải pháp kéo dài độ tuổi sinh học tại CHLB Đức.
Sau mỗi chu kỳ phân bào, telomere nằm ở đầu mút nhiễm sắc thể sẽ ngắn dần. Telomerase là enzyme giúp kéo dài đầu mút nhiễm sắc thể. Sự ngắn dần của telomere là một trong các yếu tố gây lão hoá ở người. Ở tế bào ung thư, telomerase tăng hoạt động một cách bất thường, khiến telomere liên tục được kéo dài. Để duy trì hoạt động telomerase và hạn chế việc ngắn dần của telomere cần thực hiện chế độ sống lành mạnh, đủ dinh dưỡng.
Liên hệ ngay Premium Therapy để được tư vấn kỹ càng hơn về liệu trình này nhé.
CÔNG TY CP PREMIUM THERAPY – Đại diện các Trung tâm trị liệu & Bệnh viện uy tín hàng đầu CHLB Đức tại Đông Dương:
6 Grand 2 – The Peak Garden Villa, 600 Nguyễn Lương Bằng, Quận 7, Tp. HCM
Dachauer Straße 9, 80335 München
Hãy gửi câu hỏi hoặc các thắc mắc của Quý khách hàng, Premium Therapy sẽ trả lời trong thời gian sớm nhất
